صدیقه رضایی، مدیر مدرسه علمیه اسلامشناسی حضرت زهرا(سلاماللهعلیها)، در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در مشهد، با اشاره به جایگاه وقف اظهار کرد: وقف در نگاه نخست، یک «عمل حقوقی» برای حبس عین است، اما در لایه عمیقتر، یک «کنش فرهنگی ـ اجتماعی بنیادین» به شمار میرود.
وی افزود: وقف در واقع فرآیند انتقال مالکیت از «من» به «ما» است و این کنش، معنای مال را از «ابزار مصرف شخصی» به «ابزار تولید ارزش اجتماعی» تغییر میدهد. بنابراین، وقف فراتر از یک قرارداد، یک سبک زندگی است که معنای تعلق را در جامعه بازتعریف میکند.
مدیر مدرسه علمیه اسلامشناسی حضرت زهرا(سلاماللهعلیها) با اشاره به نقش خانواده در شکلگیری فرهنگ وقف ادامه داد: وقف شخصی، تصمیمی لحظهای و فردی است که ممکن است با مرگ فرد پایان یابد، اما «فرهنگ وقف در خانواده» زمانی شکل میگیرد که وقف از یک «تخلیه مال» به یک «ارزش آموزشی» تبدیل شود.
رضایی تصریح کرد: زمانی که اعضای خانواده نهتنها مال، بلکه «منطق بخشش و مسئولیتپذیری» را از والدین به ارث میبرند، با فرهنگ وقف مواجه هستیم، نه صرفاً یک وقف ساده.
وقف را از یک «رویداد» به یک «فرآیند» تبدیل کنیم
وی بیان کرد: باید وقف را از یک «رویداد» به یک «فرآیند» در خانواده تبدیل کرد و این مسئله از طریق «مشارکت در تصمیمگیری» میسر میشود.
مدیر مدرسه علمیه اسلامشناسی حضرت زهرا(سلاماللهعلیها) افزود: وقتی خانواده در انتخاب موضوع وقف، برای مثال وقف برای آموزش یا درمان، مشارکت میکنند، آن مال دیگر متعلق به یک فرد نیست، بلکه بخشی از «میراث معنوی و اجتماعی» آن خانواده محسوب میشود.
رضایی با اشاره به ضرورت نهادینهسازی روحیه ایثار و بخشش در نسل جدید گفت: میتوان «روحیه ایثار و بخشش» را در تربیت نسل جدید از طریق الگوی خانواده پیادهسازی کرد و این کار از طریق «مدلسازی رفتاری» صورت میگیرد.
وی ادامه داد: فرزندان ارزشها را از طریق «شنیدن» یاد نمیگیرند، بلکه از طریق «مشاهده» میآموزند. اگر والدین در فضای خانواده، مفهوم «مال مشترک برای خیر عمومی» را در قالب رفتارهای کوچک، مانند کمک به نیازمندان یا حمایت از پروژههای اجتماعی، نشان دهند، بذر وقف در وجود آنان نه به عنوان یک تکلیف سنگین، بلکه به عنوان یک «هویت اخلاقی» کاشته میشود.
مدیر مدرسه علمیه اسلامشناسی حضرت زهرا(سلاماللهعلیها) با اشاره به نقش والدین در این زمینه اظهار کرد: والدین دو نقش کلیدی دارند؛ نخست، آموزشدهنده منطق ثروت، به این معنا که ثروت ابزار خدمت است، نه انباشت مال؛ و دوم، تسهیلگر تجربیات، یعنی فراهم کردن فرصتی که فرزند بتواند در یک پروژه وقفشده، اثرگذاری خود را ببیند.
رضایی افزود: وقتی فرزند میبیند که مال خانواده باعث تغییر زندگی یک انسان دیگر شده است، پاداش روانی او، محرک اصلی برای وقفهای آینده خواهد بود.
وی با اشاره به تفاوت نگاه سنتی و خانوادهمحور به وقف گفت: در نگاه سنتی، تمرکز بر نفع فردی، یعنی ثواب، است؛ اما در نگاه جدید و خانوادهمحور، هدف باید این باشد که وقف، وسیلهای برای توسعه مهارتهای اجتماعی در اعضای خانواده باشد.
مدیر مدرسه علمیه اسلامشناسی حضرت زهرا(سلاماللهعلیها) تصریح کرد: در این مدل، وقف ابزاری است برای اینکه اعضای خانواده یاد بگیرند چگونه با جامعه تعامل کنند، چگونه مدیریت داشته باشند و چگونه به عنوان یک واحد اجتماعی کنش کنند.
رضایی در ادامه به راهکارهای فرهنگسازی وقف در خانواده اشاره کرد و گفت: برای فرهنگسازی وقف در خانواده، سه استراتژی پیشنهاد میشود؛ نخست، «استراتژی مشارکت فعال» که بر اساس آن باید پروژههای وقف به گونهای طراحی شوند که اعضای خانواده، از کودک تا بزرگسال، در مراحل مختلف آن نقش داشته باشند.
وی افزود: دومین راهکار، «استراتژی آموزش ارزشمحور» است که برگزاری کارگاههای تربیت مالی و اخلاق ثروت برای خانوادهها با محوریت وقف را دنبال میکند.
مدیر مدرسه علمیه اسلامشناسی حضرت زهرا(سلاماللهعلیها) در پایان خاطرنشان کرد: سومین راهکار، «استراتژی دیجیتالسازی و شفافیت» است که بر ایجاد پلتفرمهایی تمرکز دارد که خانوادهها بتوانند در لحظه، اثرگذاری وقف خود را مشاهده کنند و از این طریق، حس اثرگذاری در آنان ایجاد شود.
نظر شما